FK Sarajevo
vs
FK Zeljeznicar

FK SARAJEVO

Opgericht 1946

Adres Maršala Tita 38b 71000 Sarajevo

Land  Bosnië-Herzegovina

Telefoon+387 (33) 664 262

Fax +387 (33) 664 262 

E-mail info@fcsarajevo.ba
Website http://www.fcsarajevo.ba/

OLIMPIJSKI STADION ASIM FERHATOVIĆ HASE

Adres Betanja Ulica

Postcode 71000

Plaats Sarajevo

Geopend 1947

Capaciteit 35.630

Oppervlak gras

Vroegere namen 1952 - 1984 Stadion Koševo, 1984 - 2004 Olimpijski Stadion Koševo

FK ŽELJEZNIČAR SARAJEVO

Opgericht 1921

Adres Zvornička 27 71000  Sarajevo

Land Bosnië-Herzegovina

Telefoon +387 (33) 715 201

Fax  +387 (33) 715 201 

E-mail zeljo@bih.net.ba
Website http://fkzeljeznicar.ba/

STADION GRBAVICA

Adres Zvornička 27

Postcode 71000

Plaats Sarajevo

Geopend 1953

Capaciteit 16.100

Oppervlak gras

Sarajevo Derby: thuiskomen

Sarajevo is de afgelopen jaren voor mij een tweede thuis geworden. De veelzijdigheid van de Bosnische hoofdstad heeft mij vanaf seconde één gegrepen. De ongekende gastvrijheid van de mensen die ik daar heb mogen leren kennen is keer op keer bijzonder. Een bezoek aan de stad verveelt dan ook nooit. Zeker als de wedstrijd van het jaar op het programma staat: de Sarajevo Derby.

Gezien mijn fascinatie voor derby’s krijg ik regelmatig de vraag welke derby day mij het meest aanspreekt. Dat is met afstand die van Sarajevo. Nee, niet die van Belgrado inderdaad. Waarom? Omdat ik hier steevast onderdeel uitmaak van de pure, lokale supportersbeleving. Niet op een afstandje vanaf de lange zijde toekijken. Nee, er middenin staan. Met pyro ouderwets in de hekken hangen. De passie voelen en delen.

 

De passie delen

Helaas hebben we lang moeten wachten voordat we de reis konden maken. Moeilijke data in het speelschema zorgden voor roet in het eten. Maar de Sarajevo Derby is meer dan het wachten waard. Een wedstrijd die misschien wel het meest verbonden is met de geschiedenis van de stad. Daar waar de aartsrivalen het leed van de oorlog hebben gedeeld, zij aan zij vechten voor de stad. Nu voor velen voetbal het enige is wat ze nog hebben na de strijd in de jaren 90, is het onderling strijden om de macht.

 

We mogen het eerste rang meebeleven. Iedereen krijgt bij aankomst een warm welkom. Je bent te gast, maar ook één van hen. In de stad is de spanning voelbaar. Regerend kampioen FK 

Sarajevo voert de ranglijst aan, gevolgd door rivaal FK Zeljeznicar. Bij winst van Zeljo staan de ploegen weer gelijk. Alles om voor te spelen. Nadat de groep een eerste kennismaking heeft gehad met de stad is het direct tijd voor de Sarajevo Derby.

Sarajevo Derby

Na een goed ontbijt vertrekken we richting de wijk Grbavica. Hier huist FK Zeljeznicar. De buurt die tijdens de oorlog het zwaar te verduren kreeg, inclusief het stadion. Maar ook de plek waar de derby van de wederopstanding werd gespeeld. Hier is het nu stil, maar zelfs leeg een pracht van een stadion. Na de nodige souvenirs en een korte Pre Match Drinking Session is het toch echt tijd voor de Sarajevo Derby!

 

We sluiten aan bij de corteo naar het uitvak. Het gezang galmt door de stad. De eerste pyro wordt ontstoken. Het zijn slechts een kleine 2.000 supporters maar maken lawaai voor een veelvoud ervan. De strijd om de stad én de koppositie staat vandaag op het spel. Om ongeregeldheden te voorkomen arriveren we al vroeg bij het stadion, nog voordat de thuissupporters aankomen. Asim Ferhatović Hasestadion is gebouwd in 1947, maar herbouwd voor de Olympische Spelen van 1984. 

Hoewel het stadion verre van uitverkocht is, is de sfeer om van te smullen. Zowel Manijci (FK Zeljeznicar) als Horde Zal (FK Sarajevo) blijven gaan voor hun club. Je rivaal aftroeven. Het stadion heeft geen dak. De passie zal dan ook in de gehele vallei van de Dinarische Alpen – waar Sarajevo in ligt – te horen zijn. De thuisploeg mag als eerste juichen gevolgd door een flinke pyro show. Zeljo heeft echter de gehele wedstrijd de overhand wat vlak voor rust en in de tweede helft in de score tot uiting komt. Plavi loopt uit naar een comfortabele 1-3 voorsprong die niet meer uit handen gegeven wordt.

 

Kers op de taart

De derby beleven temidden van de fanatieke aanhang is al geweldig. Als je als kers op de taart ook nog eens bij het vieren van een doelpunt zelf de nodige pyro mag afsteken, dan heb je een belevenis om nooit te vergeten. In zijn totaliteit een memorabel weekend met ontzettend gezellige mensen op een locatie die eenieder zal aanspreken. Daar waar je blijft terugkomen en als je er dan bent het voelt als thuiskomen. Gastvrij, genieten en gezellig. Sarajevo je was weer fantastisch.

Voetbal, het kan zo mooi zijn!

Verdwaald in mijn gedachten staar ik wat naar het blauwe voetbalkaartje in mijn handen. Ik heb een grijns van oor tot oor. Mijn blik valt op de kaartprijs. Een duizelingwekkend bedrag van € 2,50. Het zijn de kleine dingetjes die een voetbalromanticus intens gelukkig kunnen maken. Wellicht denk je, dat is er eentje in de categorie vroeger toen alles beter was. Terug in de tijd naar de, pak hem beet, jaren 70 toen voetballen op het hoogste niveau betekende dat je daarnaast gewoon moest werken voor je brood.

Nee het is de zomer van 2016. Op enkele dagen na precies een jaar geleden. Ik ben net wakker geworden in het zonovergoten Sarajevo, waar ik de avond er voor deel uit maakte van de stadsderby. Te midden van de Manjici van Zeljeznicar, op de oude betonnen maar o zo fantastische Holy South tribune. De hele wedstrijd een orkaan van geluid wat van de tribune af rolt, zeker wanneer in de 53e minuut Plavi (Blauwen) op een 1-0 voorsprong komen. Met een brandende fakkel duik ik de hekken in om het te vieren. Pure voetbalpassie. Hoewel we uiteindelijk niet een overwinning konden vieren – het werd gelijk – was er sprake van absolute trots. De spelers op het veld, gesteund door de fanatieke aanhang, hadden immers alles gegeven. En na afloop, zowel supporters als spelers in de hekken om elkaar te bedanken.

Voor vele Bosniërs is voetbal zo ongeveer het enige wat ze nog hebben. Het is hun leven. En buiten dat hebben ze een fantastische mentaliteit. Enorm gastvrij. Ook al ben jij de miljonair, zij zouden hun laatste stuiver uitgeven zodat het jou aan niets ontbreekt. Iets wat eigenlijk voor de gehele Balkan geldt. Het gebrek aan geld zorgt er voor dat het voetbal daar puur blijft. Géén moderne voetbalstadions, géén skyboxen voor de elite en zeker géén hordes toeristen die 90 minuten lang met een iPad staan te filmen.

Hoe anders is dat op, pak hem beet, hemelsbreed 1000 kilometer westelijker in Europa. Waar je zou hopen dat de elitaire kant van het voetbal niet dieper zou kunnen zinken, is dat deze week helaas realiteit geworden. Een of ander Braziliaans pestventje – die toevallig heel goed een bal weet te raken – is op krankzinnige wijze de duurste speler aller tijden geworden. Met behulp van een leger aan advocaten en zijn vader, heeft Neymar zichzelf via een of andere wazige financiële constructie vanuit Qatar weten vrij te kopen bij FC Barcelona om te kunnen tekenen bij Paris Saint German. De corrupte UEFA en FIFA staan er bij en kijken naar. De zogenaamde Financial Fair Play is ook alleen maar een formaliteit in een logo. Binnen de elite komt het niet in de woordenboeken voor. Het heeft helemaal niets meer te maken met de passie voor het spelletje. Clubliefde is al langer een illusie geworden, zeker bij dat soort spelers. De elitaire kant van het voetbal is niets meer dan een ordinaire, vaak dubieuze, business waar het alleen maar draait om de centen. Voetbaltoeristen, maar nog meer de echte supporters, worden volledig financieel uitgekleed. Kijk alleen al naar de idiote prijsontwikkelingen in Engeland de afgelopen decennia, notabene de bakermat van het voetbal. Groot geworden door de Engelse supporter uit de arbeidershuizen rond de stadions. Nu door de idioot hoge ticketprijzen uit het stadion verdreven.

Het voetbal is een grote luchtbel die vroeg of laat knapt. Zijn het niet de sjeiks die hun speeltjes na enkele jaren weer aan hun lot overlaten, dan zijn het wel de echte supporters die meer en meer uit de stadions weg zullen blijven. En hoe kleiner de doelgroep wordt, hoe minder interessant het is om er geld in te pompen.

En waar de elite met de Champions League (waarom het die naam eigenlijk nog draagt mag Joost weten) eigenlijk al een privéfeestje bezit, mogen ze dat van mij in competitieverband ook gaan doen. Gooi die poenerige clubs uit The Big 4 maar lekker bij elkaar in een competitie en geef het voetbal terug aan de gewone mens. Kan de elite zich druk blijven maken om rellende belchinezen, gaan wij wel voor de authentieke voetbalcultuur en rivaliteit.

Ik kan in ieder geval niet wachten om de komende maanden blauwbekkend naar slecht voetbal te gaan staan kijken onder het genot van een lauw biertje en een broodje bal voor een paar euro. Voetbal, het kan zo mooi zijn.


Sarajevski Derbi: Symbool van Wederopstanding

Voetbal verbroederd. Kameraadschap, vriendschap voor het leven door liefde voor dezelfde club. Hoe anders is dat wanneer je leven in handen ligt van je aartsrivaal? Wanneer je ineens moet vechten voor stad en land? Bijna vier jaar duurt de Bosnische burgeroorlog. Drie jaren lang wordt de nieuwe hoofdstad Sarajevo belegerd. De bevolking moet overleven. Het zorgt voor een bijzonder hoofdstuk in de geschiedenis van Sarajevski Derbi: de Derby van Sarajevo.

Vandaag de dag zijn de littekens van de oorlog nog altijd duidelijk zichtbaar. Tijdens meerdere bezoeken aan de Bosnische hoofdstad maakt het diepe indruk op mij. Wat hier is gebeurd is met geen pen te beschrijven. Mensen die proberen hun dagelijks leven voort te zetten met het risico op straat doodgeschoten te worden door snipers. Dagelijks vallen bommen uit de lucht. Er is geen elektriciteit, verwarming, water en medische zorg.

Bosnische milities

Waar de Bosnisch Serviërs kunnen rekenen op de steun van het Joegoslavische Volksleger (JNA) hebben de Bosniakken (Bosnische moslims) aan het begin van de oorlog amper een leger voor handen. Om toch strijd te kunnen voeren worden milities opgericht. Die bestaan veelal uit criminelen, nationalisten, paramilitairen plus hooligans en ultras van de voetbalclubs.

Zowel Manijaci (The Maniacs, Zeljeznicar) als Horde Zla (Hordes of Evil, FK Sarajevo) melden zich aan het front. Zij aan zij vechten ze voor hun Bosnië. Velen komen om het leven. Eén van hen is Dževad Begić-Đilda. Hij behoort tot de oprichters en is leider van Manijaci. Een Servische sniper schiet hem in 1992 dood terwijl hij gewonde 

burgers helpt. 
De wijk Grbavica in Sarajevo is één van de wijken waar hevige gevechten plaats vinden. Het stadion van Zeljo krijgt het zwaar te verduren. Aan het begin van de oorlog brandt de oude houten hoofdtribune volledig af. Het voetbalbolwerk wordt vervolgens omgetoverd tot mijnenveld.

Eerste Sarajevski Derbi

Op 14 december 1995 komt een einde aan de burgeroorlog wanneer betrokken partijen het Verdrag van Dayton ondertekenen. Bosnië & Herzegovina wordt administratief opgedeeld in twee entiteiten: Federatie van Bosnië & Herzegovina en de Servische Republiek. De tijd van wederopbouw breekt aan.

Op 16 maart 1996 wordt de wijk Grbavica weer geherintegreerd met de stad Sarajevo. Een kleine twee maanden later, op 2 mei 1996, wordt weer de eerste wedstrijd gespeeld in het stadion van Zeljeznicar: de Sarajevski Derbi. Zo’n 20.000 supporters verzamelen zich in de zwaar beschadigde thuishaven van Zeljo. De wedstrijd eindigt in een 1-1 gelijkspel. Het resultaat is echter van ondergeschikt belang.

Op die dag vieren de supporters van beide clubs het leven. Na jarenlange ellende zijn ze ontzettend blij weer te kunnen genieten van een voetbalwedstrijd. Op die dag stralen ze trots en onoverwinnelijkheid uit. Zij zijn Sarajevo, zij zijn Bosnië.

Rivaliteit met respect

Vandaag de dag behoort Sarajevski Derbi tot één van de heftigste derby’s van Europa. De rivaliteit tussen de twee kampen is erg groot. Zowel Manijaci als Horde Zla zijn enorm fanatiek. Gedurende derby weekend staat Sarajevo op scherp. Regelmatig vinden gewelddadige confrontaties plaats tussen beide groepen.

Ondanks de onderlinge strijd, heerst er ook wederzijds respect. Het nationalisme, de Bosnische trots is groter dan de rivaliteit. Als de nationale ploeg speelt staan ze weer zij aan zij voor hun land. Daarnaast zijn ze ook eensgezind over 11 juli 1995, de Val van Srebrenica. Een inktzwarte dag in de Bosnische geschiedenis. Op die dag vinden ruim 8.000 Bosniakse mannen en jongens de dood door de Bosnisch-Servische genocide. Opdat wij nooit vergeten.

Sarajevo Derby: 3 keer is scheepsrecht

Vanuit de bergen, aan de oostkant van de stad, rijden we Sarajevo binnen. Onderweg naar de Sarajevo Derby. De stad ligt uitgestrekt in een mooie vallei tussen de Dinarische Alpen. Tot verbazing van mijn gezelschap in de auto rijd ik tegen mijn navigatie in zo door de nauwe, steile straatjes naar onze bestemming. Het voelt voor mij inmiddels een beetje als thuiskomen. Mijn vierde keer Sarajevo in een jaar tijd. Een appartement bij een goede Bosnische vriend is de vaste verblijfplaats.

Vanuit Montenegro hadden we twee rondreizigers meegenomen. Dit jonge stel uit Noorwegen had eigenlijk geen idee hoe vanuit de bergen van het buurland in Sarajevo te komen. Dus met wat creatief pakwerk paste het allemaal precies in de auto. Voor hen een mooie aanleiding om tijdens de rit met veel nieuwsgierigheid navraag te doen naar mijn uit de hand gelopen voetbalhobby.

Vanaf het appartement is het maar een paar honderd meter lopen naar de prachtige oude binnenstad. Het stamt uit de periode van het Ottomaanse rijk wat de zeggenschap over de stad kreeg in de 15e eeuw. Prima plek om onze tijdelijke reisgenoten een eerste indruk van Sarajevo te geven. Direct een excuus om de derbysfeer in de stad te proeven. Het oude gedeelte is namelijk het terrein van de Borbo-Bijeli (Kastanjebruin-witten). Ik als Plavi (Blauwe) van ver weg val dan ook niet op tussen de toeristen. Overal is de Horde Zla, de harde kern van FK Sarajevo, met groepjes duidelijk aanwezig. It’s derby day!

Sarajevo Derby

De Sarajevo Derby is minder bekend als die van Belgrado, maar is in vele opzichten zeker zo intens. De eerste clash tussen de beide teams was in 1954. De rivaliteit begon echter al in 1946. De voorloper van FK Sarajevo, SD Torpedo, was het communistische uithangbord van de overheid. De Minister van Sport dwong de beste spelers van FK 

Željezničar de overstap te maken. Zeljo werd echter kampioen van de tweede klasse dat jaar wat hun opmars betekende tot één van de grootste clubs van Bosnië en Herzegovina. Daarnaast werd dat seizoen SD Torpedo met maar liefst 9-1 van het veld gepoetst.
Vandaag is het de 130e derby, nummer 110 in competitieverband. Voor mij is het de derde derby. Het is voor FK Željezničar eveneens de kans om de stand in alle opzichten weer gelijk te trekken. FK Sarajevo won tot nu toe 40 keer tegenover 39 winstpartijen voor Zeljo. Zelfs op doelsaldo staan ze praktisch gelijk.

Als we even voor acht uur klaar zijn om het stadion te betreden zorgen zowel Manijaci, de harde kern van Zeljo, als Horde Zla voor een orkaan van geluid. Mijn Bosnische vriend begroet menig vriend waarbij de nervositeit van de koppen afstraalt. Het is de wedstrijd van het jaar in het hol van de leeuw. De spanning maakt zich eveneens van mij meester.

De derby is nog maar koud begonnen als deze compleet op zijn kop gezet wordt. FK Željezničar krijgt een penalty na het neerhalen van een doorgebroken speler. Deze wordt feilloos binnen geschoten. De duizenden Plavi ontploffen en een zee van fakkels wordt ontstoken. De weg is nog lang, maar we staan voor!
Het wordt een harde, zenuwslopende derby. De scheidsrechter heeft moeite om de spelers in toom

te houden. Hij strooit dan ook met gele kaarten. Ook Zeljo moet na ruim een half uur verder met 10 man na een tweede gele kaart van spits Ramovic. Ook vele kansen over en weer. Ik zit op het puntje van mijn stoel en houd daarnaast ook nauwlettend in de gaten wat er allemaal op de tribunes gebeurd. Continu gezang, fakkels die over en weer worden ontstoken maar ook aan beide zijden worden veroverde sjaals provocerend verbrand.

Ook FK Sarajevo krijgt na een kwartier spelen in de tweede helft een strafschop. Wanhoop op de gezichten van iedereen om mij heen. Echter met een geweldige reflex ronselt de keeper van FK Željezničar de bal uit de hoek. Wederom gejuich en fakkels. De voorsprong blijft behouden. De eerste de beste kans aan de andere kant wordt keihard op de paal geschoten. De derby verveelt geen moment. Zenuwen gieren door mijn lijf. Zal het dan toch drie keer is scheepsrecht worden? Beide vorige derby’s die ik mocht bijwonen eindigden in een gelijkspel.

De scheidsrechter voert de hartslagen van de Zeljo fans nog wat verder op door maar liefst 6 minuten blessuretijd toe te kennen. Gelukkig komt de overwinning geen moment meer in gevaar en barst het feest los. De Derby van Sarajevo is voor de blauw-witten. De stad is weer voor even van Plavi! We duiken direct de kroeg in om onder luid gezang op de winst te proosten. Forza Zeljo!

Vrienden van VanBastisch