R e g i o

Istanbul

Net als Nederland heeft ook Turkije een traditionele top drie, al vind je die in dezelfde stad. Bruisend Istanbul is zowel de thuishaven voor Fenerbahce, Galatasaray als Besiktas. Clubs met een eigen karakter, maar ook met een gemeenschappelijke trek: de vurigheid. De decibelrecords pingpongen heen en weer over de Bosporus.

Kies de goede wedstrijd uit als je de gehoortest van je leven wilt ondergaan. Ondanks dat de toeschouwersaantallen in Turkije teruglopen, is de stadionbeleving in Istanbul doorgaans nog altijd een bontgekleurd, luidruchtig feest vol verschillende stromingen aan fans die 24 uur per dag bijzonder graag discussiëren over hun club. En over die vermaledijde andere twee. Andere verenigingen staan er ruim bij in de schaduw, maar proberen uit alle macht en elk op eigen wijze een bres te slaan in de al veertig jaar durende heerschappij van 'Fener', 'Gala' en 'Besik'.
Sowieso is Istanbul natuurlijk een te gekke stad, die ook de cultuurhistoricus, gastronoom en muziekliefhebber in jezelf opkikkert. Waar heb je nu een hele straat vol muziekinstrumentenwinkels? Waar eet je anders dat overheerlijke Turks fruit of die zalige mezzes dan wel de allerbeste kebab? En waar anders kun je binnen een halfuur van het ene naar het andere continent wippen?

Istanbul

Turkije

Vliegveld: Sabiha Gokcen / TAV Istanbul Ataturk Airport
Plaats: Istanbul
IATA code: SAW / IST
www.ataturkairport.com

Timezone
De timezone van Istanbul is Europe/Istanbul.

Betaalmiddel
In Turkije is de officiële munteenheid de Lira. Valutacode TRY.

Landnummer
Het landnummer is het nummer dat je gebruikt voor internationale telefoongesprekken. Om vanuit Nederland een telefoonnummer in Turkije te bellen of sms’en toets je voor het telefoonnummer +90 of 0090.

Fenerbahce

Sükrü Saracoglu

Trots van Aziatisch Istanbul
HALLUCINEREND, OPGEFOKT, HYSTERISCH

Over de sfeer bij een Turkse stadsderby kunnen we kort zijn: je moet het een keer hebben meegemaakt. Het is hallucinerend, opgefokt, hysterisch en oorverdovend. Alle clichés over die zogenoemde 'heksenketels' zijn waar.
Dat is bij alle topclubs van Istanbul zo - en wij zijn volledig neutraal - maar als je kunt kiezen, ga dan naar Fenerbahce. Niet alleen omdat het stadion schitterend doorleefd en intimiderend is, met zijn steile tribunes, maar ook vanwege de buurt eromheen.
Voordat je tussen de duizenden uitzinnige Turken gaat zitten in het stadion; bouw de dag rustig op. Eet eerst een visje aan het water, bij één van de talloze visrestaurants van de wijk Kadiköy (wel even reserveren op wedstrijddagen!). Wandel door het Kalamis Atatürk Park, waar kinderen in Fenerbahce-shirts voetballen en spelen.
Zelfs de prullenbakken zijn hier blauw met geel gekleurd, in het motief van het clubshirt. In ieder klein café, in ieder kebabrestaurantje vind je wel foto's en sjaaltjes van 'Fener', de trots van Aziatisch Istanbul.

Overal waar je kijkt: straatverkopers met sjaals, souvenirs en vlaggen. In de zijstraatjes van hoofdstraat Bagdat verzamelen supporters zich met honderden tegelijk, soms midden op een kruispunt. Overal klinkt gezang en getoeter, steeds luider naarmate de wedstrijd dichterbij komt.
Voor een bezoek aan Fenerbahce en Kadiköy kun je gerust een hele dag uittrekken. In Istanbul is het toch al verstandig om jezelf niet continu van hot naar her te verplaatsen: voor je het weet sta je uren in de file.
De welgestelde buurt rondom stadion Sükrü Saracoglu is meer dan de moeite waard. Marktjes, mooie winkels en gezellige straatjes in overvloed. Een vijfsterrenhotel als het Wyndham Grand Marina, waar Dick Advocaat maandenlang bleef wonen als trainer van 'Fener', is relatief goed te betalen. Vanuit de lobby loop je zo naar de jachthaven, en daarna naar het stadion.
Goed om te weten: bij Fenerbahce en Galatasaray zit het stadion vaak alleen vol bij de grote wedstrijden. Als het even kan, kies dan gericht voor de stadsderby's tegen 'Gala' of Besiktas. Uitsupporters zijn sinds een paar seizoenen weer welkom, wat de sfeer nog hitsiger maakt.

Stadioncapaciteit: 50.509
Zühtüpasa Mh., Bağdat Cad., Kızıl Toprak, 34724 Kadiköy / Istanbul
www.fenerbahce.org

Het is niet eenvoudig aan kaartjes te komen, zeker niet bij grote wedstrijden: in Turkije moet je een speciale supporterspas hebben. Die kun je gelukkig bestellen: www.passolig.com.tr

Op bezoek bij de Fener-familie
STRUINEN TUSSEN TURKS TALENT

Aan de straat Münir Nurettin Selcuk, halverwege het stadion en het water, vind je een van de jeugdcomplexen van Fenerbahce. Als je net hebt geluncht en nog een uurtje over hebt: ga erheen.
Officieel moet je lid zijn van Fenerbahce om hier binnen te lopen, maar het terrein heeft meerdere entrees en een beetje vriendelijk knikken naar de bewakers helpt. Zeg desnoods dat je een vriend bent van Dirk Kuijt of Pierre van Hooijdonk.
Op weekenddagen is het hier heerlijk toeven. Je kunt er jeugdwedstrijdjes kijken en trainingen, letterlijk in de schaduw van het grote stadion Sükrü Saracoglu. Er zijn leuke koffiezaakjes op het terrein, en een Fenerbahce-fanshop.
Maar misschien wel het allermooist: hier voel je hoe diep Fenerbahce geworteld is bij zijn aanhang, en hoe nadrukkelijk de club midden in de samenleving staat.
Fenerbahce is een multisportvereniging - leden kunnen ook gaan zwemmen iets verderop, of basketbal gaan kijken. De minder getalenteerde jeugd kan hier voetbalclinics volgen. Loop hier een uurtje rond en je waant je even lid van de Fenerbahce-familie.

Files, files, files
KIES DE GOEDE LUCHTHAVEN!

Gouden wet voor iedereen die een keer naar Istanbul gaat: kies de goede luchthaven. Wil je bovenal naar Fenerbahce aan de Aziatische kant van de Bosporus, vlieg dan op vliegveld Sabiha Gökcen.
Ga je naar Galatasaray , ga dan via Atatürk. Kies - uiteraard - ook je hotel aan de goede kant van de stad, want dat scheelt je uren aan files en ellende.
De megastad Istanbul is vaak één grote verkeerschaos, als je de stad moet doorkruisen ben je vaak uren verder. Sabiha Gökcen is vrij goed te bereiken vanaf Kadiköy.
Hotels zijn overal in de stad zeer goed betaalbaar, ook de luxe hotels.

Local legend

Nee, Graeme Souness is bepaald geen Fenerbahce-held, integendeel. Als coach van Galatasaray plantte de Schot in 1996 meteen na afloop van een overwinning pontificaal een geel-rode vlag in de middencirkel van het Fenerbahce-stadion. Souness werd prompt bekogeld met vuurwerk, mensen renden het veld op, op jacht naar de vlag. Er zijn complete documentaires over gemaakt. Zoek er maar eens naar op YouTube.

Zit je toch aan de overkant van de Bosporus, omdat je meer van Istanbul wilt zien dan alleen het voetbal, of omdat je je hotel in het Europese deel hebt gekozen, neem dan vooral de boot naar het stadion.

Het is een fantastische belevenis: op een ferry de machtige rivier over, met honderden vaak al luidkeels zingende 'Fener'-supporters tegelijk. De haven van Kadiköy is goed te bereiken vanaf de opstapplaatsen Karaköy en Eminönü. Als je van de boot stapt, hoef je nog maar een kwartiertje te lopen.

Besiktas

Vodafone Park

Decibeltsunami
HARDER DAN JE HEBBEN KAN

Hard, harder, hardst. Dat is Besiktas. Bereid je voor op een avond waar je oren meer krijgen te verduren dan tijdens en deathmetalconcert.
RB Leipzig-speler Timo Werner liet zich, ondanks oordopjes, na een halfuur wisselen omwille van de decibeltsunami die de Besiktas-fans produceerden in het Vodafone Park. Het huidige stadion, geopend in 2016, is de opvolger van het oude, vertrouwde Inönü dat meer charisma had, maar omwille van veiligheid, comfort en beperkte capaciteit vervangen moest worden.
Gelukkig hebben 'De Zwarte Adelaars' hun locatie aan de Bosporus in het hart van de gelijknamige wijk weten te behouden. Wel jammer: in Inönü kon je vanaf de hoge zijde een blik werpen op de rivier en het Aziatische deel van Istanbul. Dat is door het dak helaas niet meer mogelijk.
Besiktas heeft een uitgesproken supportersgroep, de Carsi. Traditioneel wat linksgeörienteerd. Ze waren zeer actief bij de protesten in het nabijgelegen Gezi Park in 2013.
Een avondje Besiktas moet eigenlijk bestaan uit: eten in het bloedgezellige Taksim, naar het stadion, genieten van de ambiance en terug naar Taksim tot in de late uurtjes.

Stadioncapaciteit: 41.903
Visnezade Mah., Dolmabahce Cad., 34357 Besiktas / Istanbul
www.bjk.com.tr/en
www.svbesiktas.nl


Voor een kennismaking met het Besiktas-gevoel ga je eerst even naar Rotterdam-Zuid. Aan de Charloisse Lagedijk zit SV Besiktas, opgericht door de Turkse topclub zelf. Hier klopt het hart net zo hard voor zwart en wit. Je kunt er vast de gebruiken en supportersliedjes leren en zelfs lid worden van de (moeder)club, terwijl je SV Besiktas potjes ziet afwerken tegen Meeuwenplaat, TOGB of Slikkerveer.

Galatasaray

Türk Telekom Stadyumu

Van centrum naar snelweg
BEPERKT KOLKENDE ARENA

Op 15 januari 2011 begon een nieuw leven voor bezoekers van Galatasaray-wedstrijden. Dag lief Ali Sami Yen Stadyumu, hallo nieuwe Türk Telekom Arena (op last van president Erdogan later veranderd in het meer Turkse 'Stadyumu'). Tegenstander was Ajax. Geen toeval: de TT Stadyumu is geïnspireerd op de Johan Cruijff ArenA.
Er is hetzelfde ontheemde gevoel als lang heerste in wat nu de JohanCruijff ArenA heet. Galatasaray verliet de 'heilige grond' in de centraal gelegen, caférijk wijk Mecidiyeköy, waar in en rond het stadion de bonte geel-rode kermis van al tien uur voor de wedstrijd begon.
Er is helaas geen steen van over. Vraag er fans naar en de tranen springen bijkans in hun ogen. Er zijn plannen voor een hotel waar herinneringen zullen worden tentoongestteld, maar dat staat er nog niet.
De TT Arena ligt zeven kilometer verderop aan een snelweg, met enkel een hypermoderne shoppingmall in de buurt. Het voordeel: kaartjes zat voor de doorsneewedstrijden. De harde kern blijft een beste keel opzetten en gilt al springend: "Haydi Cim Bom Bom". Tijdens de derby's doet het complete stadion mee. Juist voor die derby's zijn de tickets schaars.

Stadioncapaciteit: 52.500
Visnezade Mah., Dolmabahce Cad., 34357 Besiktas / Istanbul
www.galatasaray.org
www.naaristanbul.nl


Het is niet moeilijk om Galatasaray-gerelateerde bezienswaardigheden te vinden; die beginnen namelijk allemaal met 'Galata'. Begin bij de Galata-brug waar talloze vissers hun lunch bijeenhengelen en toets dan in Google Maps 'Galatasaray Müzesi', het museum van de club in. Na een fraaie wandeltocht langs historische tuinen, voormalige kastelen en stokoude panden uit de tijd dat Istanbul nog Constantinopel heette, daal je af naar het museum. Doe je zonnebril op, want de verzameling blinkende bekers is gigantisch.

Ultieme Gala-beleving
DRINK EN ZING JE WARM

Voor de echte 'Gala'-beleving is het misschien nog beter om op wedstrijddagen rond te hangen op Nevizade dan in het TT Stadyumu. Nevizade is een straat tussen Kasimpasa en het Taksim-plein. Deze smalle, drukke passage zit barstensvol cafés en restaurants. Tafels staan op straat en zijn volgestouwd met een beetje eten en veel drinken. Met Turkse thee en/of raki komt de fanatieke aanhang in wedstrijdsfeer. Steeds harder wordt er gezongen en gefloten door de ultrAslan. De strijd om het decibelrecord in stadions is door de jaren heen een Turks onderonsje geworden en dat leer je hier te begrijpen.

Het chique Gala
FRANSTALIGE DANDY'S

Een club van schreeuwerds? Deels, wellicht. Maar van origine is Galatasaray een vereniging van aristocratische dandy's en intellectuelen, voortgekomen uit de Ottomaanse dynastie. In 1481 werd de Galatasaray-school gesticht, later kwamen daar de universiteit en omnisportvereniging bij.
Lang kon je alleen lid worden als je aan de universiteit had gestudeerd, slechts weggelegd voor de grootste bollebozen, en daarna werd goedgekeurd door een ballotagecommissie.
Wie het Turks niet machtig is, heeft tussen de 'Gala'-elite veel aan een mondje Frans, vanwege de warme band die de club had met het Franse parlement. In de wijk Galatasaray is zelfs een stukje Parijs nagebouwd, inclusief grote terrassen, Franssprekende obers en muziek van Édith Piaf.
Hier zou je eens moeten vragen waar de deftige Association de Galatasaray zetelt. Of sla zelf aan het speuren. Het moet in een gebouwtje iets noordelijk van het centrum zijn, in een zijstraat van een zijstraat, half verscholen achter een stel struiken. De leden dragen op de revers van hun bohemien-jasjes een miniem speldje met het clublogo GS'05, dat ook, zeer subtiel, in de ramen terugkomt.

Local legend

Gheorghe Hagi. Niemand is groter dan Fatih term, sterkste man van het Turkse voetbal, maar deze kleine Roemeen komt in de buurt. Fameus dankzij die boogbal op het WK '94 tegen Colombia, door zijn verleden bij Real Madrid en Barcelona, maar in Turkije vooral de man die Galatasaray aan de enige Europese beker voor een Turkse club hielp, de UEFA Cup in 2000, prominent tentoongesteld in het Galatasaray Museum.

Kasimpasa

Recep Tayyip Erdogan Stadyumu

Enorme vlucht
KNUS EN LUXE

Als je de club bent waar de president zelf voor speelde, dan ontbreekt het je aan weinig. Het Recep Tayyip Erdogan Stadyumu is uniek qua vormgeving (half luxe, half retro) en prachtig gelegen in een kuil, waardoor - bij wijze van spreken -  het hele stadsdeel naar binnen kan kijken. Het werd gebouwd in 2005 en geperfectioneerd in 2010, met de bouw van twee onoverdekte tribunes.
In de wijk Kasimpasa zitten woningen, soms letterlijk, kort op elkaar, op iedere hoek tref je bescheiden eettentjes. De club heeft het voorbije decennium een enorme vlucht genomen, vooral door de komst van de Azerbeidzjaanse zakenman Mansimov. Ryan Babel en Ryan Donk lanceerden er hun carrières in Turkije.
Shota Arveladze was er drie jaar hoofdtrainer. Hij nam keeperstrainer Jan Nederburgh mee. Als "knus en gezellig", ervoer Nederburgh de blauw-witten.
Een flink contrast is het trainingscomplex, twintig minuten verderop, het mooiste, meest luxueuze en professionele van heel Turkije. Nederburgh: "Toen we aankwamen, was er alleen een veld en een noodgebouwtje. Nu staat er een vijfsterrenhotel, heb je geweldige velden, indoorruimtes, zwembaden en de nieuwste snufjes wat betreft meetapparatuur."

Stadioncapaciteit: 14.234
Yahya Kahya Mahallesi, Tepebaşı Cd. No: 1, 34440 Beyoglu / Istanbul
www.kasimpasa.com.tr
www.youtube.com >> 'Babel #2 training facility' 

Off the pitch

Voor lefgozers
VERGANE GLORIE-STADIONNETJE

Waaghalzen die houden van een rauwe club die extreem diep zit verankerd in een nog rauwere buurt, nemen een kijkje bij het Vefa Stadyumu van Fatih Karagümrük. Hier is alles vergane glorie, van stadionnetje tot elftal. Wat niet gek is, want de hoogtijdagen van FK, spelend in een heerlijk retro rood-zwart tenue als eerbetoon aan de brandweer, waren in de jaren zestig. Toen speelde Fatih Karagümrük in de Super Lig, nu vecht het al jaren om weer enigszins in de buurt van dat niveau te komen. Nogmaals een waarschuwing: de sfeer is pittig gekruid. Laat in vredesnaam nooit vallen dat je een zwak hebt voor Kasimpasa. Wie echter oprechte interesse toont, wordt doorgaans met de kenmerkende Turkse gastvrijheid ontvangen.

Eten bij de juichkok
MEER SHOW DAN STEAK

Reserveer uit juich-historisch oogpunt (bijtijds!) een keer bij restaurant Nusr-Et Steakhouse in de wijk Besiktas. Daar resideert de beroemdste zoutbesprenkelaar ter wereld: Nusret Gökce, bijgenaamd 'Salt Bae'. Een video waarbij Gökce een snuf zout gracieus via zijn onderarm op een stuk gesneden vlees laat vallen, werd een onvoorstelbare Instagram-hit. Toenmalig Feyenoorders Kuijt, Berghuis en Elia imiteerden Gökce na treffers tegen N.E.C., begin 2017, vele voetballers gingen hen voor.
Volgens Kuijt, in zijn Fenerbahce-jaren bevriend geraakt met Gökce, kun je bij Nusr-Et een prima steak eten, al meent menig culinair recensent dat het voedsel net zo uitgekauwd aandoet als de sprenkelshow.

Mooi van lelijkheid
CLUB VAN ELIA

Natuurlijk moet je het Topkapipaleis, de Blauwe Moskee, het Dolmabahcepaleis, het museum Istanbul Modern en Hagia Sophia zien. Maar sla vooral de Egyptische Bazaar en winkelstraat Istiklal Caddesi niet over om je shirtjes-collectie uit te breiden. Op alles valt af te pingelen. Mooi van lelijkheid is het oranje-blauwe shirt van Istanbul Basaksehir, dat de laatste jaren de topclubs de stuipen op het lijf jaagt dankzij zware sponsoring van regeringspartij AKP. Het nieuwerwetse Fatih Terim-Stadion van IB kun je overslaan. Er komt weinig volk, behalve een kleine 3.000 Erdogan-adepten. Tenzij je de Haagse trukendoos Eljero Elia weer eens live aan het werk wilt zien.

Gouden tip

Pierre van Hooijdonk

"In Istanbul kun je op heel veel plekken geweldig eten, maar Bistro 33 is nog steeds mijn favoriet. Het restaurant ligt vrijwel direct aan dezelfde straat als het stadion van Fenerbahce, op een kleine vijf kilometer, maar in deze stad is dat een steenworp. Een kort taxiritje en je bent er. Veel Turkse spelers uit mijn tijd kwamen hier al graag. Een rustige zaak, mooi ingericht, en ze serveren veel uiteenlopende gerechten, zowel Aziatisch als Europees. DE obers zijn vriendelijk en rustig. Het is geen typische Fenerbahce-tent met sjaals en vlaggen aan de muren, maar dit restaurant ligt in Kadiköy. Daar is iedereen hartstochtelijk voor 'Fener', geen discussie over mogelijk."  

Vrienden van VanBastisch