R e g i o

Rome en Napels

Vergeet de dubieuze succesclub Juventus of de vergane grootmachten uit Milaan. Halverwege de laars begint Europa's meest broeierige voetbalcultuur. Waan je in de jaren tachtig in Stadion San Paolo van Napoli en brand een kaarsje voor Diego. 200 kilometer daarboven knettert de hoofdstedelijke rivaliteit tussen Roma en Lazio.

Rome is het Colosseum en de paus, maar al die hippe, zonnebrildragende scooterrijders die de stad doorsjezen hebben boven alles een voetbalhart. 'Keizer Totti' regeert nog steeds over de hoofdstad, al stopte hij in 2017. Als je de codetaal en historie telt, vind je ook tal van Lazio-relikwieeën. Vanuit de hoofdstad is het bijna tweeënhalf uur rijden naar Napels, de stad die voor eeuwig is ondergedompeld in een Diego Maradona-adoratie zonder weerga. Napels zucht onder alledaagse maffiapraktijken maar kent in AS Napoli een passie die iedereen deelt. Het voetbalbezoek is er als in de jaren tachtig. Met een steeds verder afbladderend stadion dat er de afgelopen jaren niet per se veiliger op is geworden. Vooral geschikt dus voor de wat meer doorleefde voetbalfan.De wat meer lieve voetbalromantiek is zestig kilometer verderop (neem de trein!) te vinden in Benevento, waar in 2017 een voetbalsprookje plaatshad.

Rome en Napels

Italië

Vliegveld: Rome Ciampino Airport / Aeroporto di Roma Fiumicino / Naples Airport Italy Capodichino
Plaats: Rome / Napels
IATA code: CIA / FCO / NAP
www.adr.it / www.aeroportodinapoli.it

Timezone
De timezone van Rome is Europe/Rome. De timezone van Napels is Europe/Rome.

Betaalmiddel
In Italië is de officiële munteenheid de Euro. Valutacode EUR.

Landnummer
Het landnummer is het nummer dat je gebruikt voor internationale telefoongesprekken. Om vanuit Nederland een telefoonnummer in Italië te bellen of sms’en toets je voor het telefoonnummer +39 of 0039.

Napoli

Stadio San Paolo

Weemoed
DIEGO KIJKT ALTIJD MEE

Het is er onveilig, je zit nauwelijks overdekt, Driesje Mertens maakt op meters afstand zijn doelpunten want ja, natuurlijk heeft het een sintelbaan. En om er te komen moet je door een lange tunnel. De wijk om San Paolo heen heet Fuorigrotta. Dat betekent 'buiten de grot' en dat zegt genoeg. Hooguit een likje verf heeft het stadion gekregen voor het WK van 1990. 28 jaar later zitten uitsupporters nog steeds onder of tussen het kippengaas. In de tussentijd zijn er genoeg plannen geweest voor een grondige renovatie. Maar ja, de maffia, hè. En probeer in Italië maar eens een plan snel tot uitvoer te brengen.
De Nederlandse clublegende Ruud Krol gaat altijd noodgedwongen op de perstribune zitten als hij een wedstrijd van Napoli bezoekt. Volgens hem een plek waar je het veld beter kunt zien dan vanaf de hoofdtribune. Hij hoopt dan maar dat het betonrot nog niet zo ver heeft doorgezet dat hij van metershoog naar beneden kukelt. Toch moet je erheen als je in Napels bent en de rauwe, rumoerige werkelijkheid van de stad goed wilt doorgronden. Óf de maffiose sfeer proeven van de Netflix-serie Gomorra, die zich voornamelijk afspeelt in Napels. Het is niet ondenkbaar om de hoofdrolspelers op de tribune tegen te komen. In Napels is iedereen voor Napoli en haat iedereen het rijke Noord-Italie, en vooral Juventus, collectief.

De infrastructuur rond San Paolo is niet geweldig, maar met de metro kom je een heel eind. Terugkomen na een late wedstrijd is weer een ander verhaal. Vlak voor de wedstrijd is het nog een gezellige chaos met rondtoerende scooters, leurende eetverkopers en provisorisch opgetuigde (nep)merchandisekraampjes.
Voorpret kun je ook beleven in Quartieri Spagnoli, de wijk die geldt als een van de armste wijken van de stad en misschien zelfs van de hele EU. Het is Napels op z'n puurst.
Natuurlijk ben je dan al lang op bedevaart geweest. Middenin de stad is Diego Maradona nooit echt ver weg. Hij maakte de club kampioen in 1987 en 1990. herinneringen aan die scudetti zijn overal in de stad te vinden. Van Maradona zijn er altaren, reuzenfresco's op flatgebouwen en er is een kapel. Er wapperen Argentijnse vlaggen en vlaggen met alleen zijn beeltenis. Hoogtepunt: de recent gerestaureerde muurtekening van de stadsheld.


Stadioncapaciteit: 60.240
Piazza Giorgio Ascarelli, 80125 Napoli
www.napoliunplugged.com
www.sscnapoli.it

Er zijn door de hele stad verkooppunten voor tickets, maar die zijn wel persoonsgebonden. Neem dus een paspoort mee. Kijk uit voor louche ticketverkopers rond het stadion.

Alles is Pluisje
BEDEVAARTKOFFIEBAR

Koffiebar Nilo op de Via San Biagio dei Librai in het centrum van de stad is een bekende bedevaartplek om het echte Maradona-gevoel te absorberen. Goed, het is even zoeken in de krioelende steegjes en straatjes van de Napolitaanse binnenstad. Maar eenmaal gearriveerd, wijst barista Bruno zijn bezoek, al espresso-bereidend, graag op een klein plukje ingelijste zwarte haren als stralend middelpunt van zijn heuse Maradona-altaar. De paus linksboven moet het met veel minder ruimte doen. Als je nog niet wist dat 'Pluisje' heilig is in Napels, dan weet je het nu wel.
Let wel: in Bar Nilo is een foto nemen óók een consumptie nuttigen. Snappen we, de geloofsbelijdenis voor de Argentijnse straatrat neemt met de tijd toe. Daar doen de rare fratsen die hij tegenwoordig allemaal uithaalt niets aan af.
Even over dat haar nog: Bruno confisqueerde dat zelf toen het achterbleef op de vliegtuigstoel waar Maradona op zat, tijdens de terugreis na Milan-Napoli (3-0, Marco van Basten scoorde). Er staat zelfs een titel boven de lijst: 'Capello Miracoloso di Diego Armando Maradona', ofwel 'het wonderbaarlijke haar van Maradona.'

Gelikt of goed gelukt?
MUURSCHILDERINGEN EN FRESCO'S

In Napels zijn meerdere fresco's van Maradona te vinden. Zo is er één reusachtige op de zijgevel van een appartementenblok in San Giovanni a Teduccio. We vinden 'm wat gelikt. Bovendien betreft het hier een wat oudere Maradona (inclusief grijzende baard), vele jaren nadat hij zijn gloriedagen bij Napoli beleefde. Er zijn wel plannen voor een tweede afbeelding daartegenover. Van een jongetje, waarmee kunstenaar Jorit Agoch de band tussen verschillende generaties willen symboliseren. Struinend door de binnenstad vind je vele gelukte en minder goed gelukte muurschilderingen van de Argentijn.

Wat moe van het Maradona-gedweep? Dan is het huis van Dries Mertens een aanrader. De Belg, die ook speelde bij PSV, woont namelijk niet in een villa met dubbele omheining in een buitenwijk, maar praktisch in het centrum in een wereldberoemd paleis. Over Palazzo Donn'anna (in het zuidwesten, goed te zien vanaf de haven) kent elke Napolitaan wel fraaie verhalen. Over de koningin die haar minnaars stiekem in zee dumpte, zodat er geen getuigen meer waren van de geheime daden die binnen de paleismuren plaatshadden, bijvoorbeeld.

Local legend

Niemand is groter dan Maradona bij Napoli. Aanvaller Lorenzo Insigne is zelfs letterlijk kleiner, twee centimeter, dan de iconische pocketvoetballer van 1 meter 65. Door zijn babypostuur werd Insigne voorgehouden dat hij beter kon stoppen met het almaar fysieker wordende voetbal. Thans is 'Il Magnifico' de publiekslieveling, ook omdat hij uit Frattamaggiore, een voorstad van Napels, komt.

Lazio

Stadio Olimpico

Goed gek
VOOR ALTIJD GABRIELE, PAOLO EN SENAD

Het lijkt op voorhand wat moeilijk om van SS Lazio te houden, de club worstelt met fascistoïde imago. Maar van echt antisemitisme is geen sprake, beweren de fans van de 'Biancocelesti' zelf. Het is puur bedoeld "om te choqueren" als ze Anne Frank in een Roma-shirt fotoshoppen, een pop in Roma-tricot ophangen voor het Colosseum of juichen voor cultheld Paolo di Canio als die met een fascistenvuist en Mussolini-tatoeage voor hen staat. Lazio-fans willen de allergeksten zijn.
Ze verzamelen voor wedstrijden bij de Ponte Milvio, waar ze met tienduizenden tegelijk indrinken. Vooral Borghetti, een espressolikeur. Van de brug tot het stadion vind je op wedstrijddagen een spoor van miniflesjes Borghetti.
Ook op wc's, muren en bomen laten ze sporen achter. Hun vaste tag is '71. Lulic 26-5-2013'. Op die datum vond de eerste bekerfinale tussen Lazio en Roma in de geschiedenis plaats. Underdog Lazio won verrassend door een doelpunt in de 71e minuut van Senad Lulic.
Veel verwijzingen vind je ook naar Lazio-supporter Gabriele Sandri, die in2003 onderweg naar een wedstrijd door de politie werd doodgeschoten. Ultra's van alle clubs kwamen in opstand. Die van Inter nog het meest, met de club heeft Lazio daardoor een hechte vriendschapsband. In Lazio-café Excalibur hangt een grote muurschildering voor Sandri, aldaar wordt ook de schoen waarmee Lulic scoorde gekoesterd.

Stadioncapaciteit: 72.698
Via Foro Italico, 00194, Roma
www.sslazio.it
www.avantilazio.nl
www.lalaziosiamonoi.it

AS Roma

Stadio Olimpico

Fraaiste sintelbaanstadion
TWEE RELIGIES

Lopend door openluchtmuseum Rome gaan de gedachten misschien eerder uit naar een fresco van Michelangelo of de resten van de wereldheerschappij der Romeinen dan naar een potje voetbal. Maar haast geen stadion dat mooier ligt dan het reusachtige Stadion Olimpico. Met eromheen de groen beboste heuvels van de stad. Het omliggende Foro Italico is gebouwd door Mussolini. Met veel marmeren beelden van atleten, fraai gelegen tussen typisch Italiaanse olijfbomen.
We vergeven het stadion bijna dat het een enorme sintelbaan heeft. Anders dan andere sintelbaanstadions: in Stadio Olimpico kan de sfeer wél intens zijn, zelfs als het halfvol zit. Zeker sinds de plastic schotjes zijn verwijderd in de vakken van de harde kern. Die bleef uit protest daartegen weg.
Bij de 'Derby della Capitale', tussen Roma en Lazio, is het altijd volle bak. De derbysfeer gonst dan al de hele dag door de stad, waarbij in 'zuid' de fans van Roma op pleinen samenklonteren en in 'noord' die van Lazio. Daartussen is een cordon sanitaire met veel politie.
Romeinen komen het liefst op de scooter naar het stadion. Het liefst nét voor het begin van de wedstrijd, kort na het zondagse kerkbezoek. In Rome is plek voor twee religies op één dag.


Stadioncapaciteit: 72.698
Via Foro Italico, 00194, Roma
www.corederoma.it
www.asroma.com

Hij was zelf niet zo van het lezen, maar nu is er Un Capitano, de biografie over Francesco Totti. Met daarin de heerlijke dagen voor het binnenhalen van de laatste landstitel van Roma in 2001. 'Keizer Totti' bereidde zich voor die ultieme dag zeg maar niet als een Dirk Kuijt voor. 

Totti-wijk
TESTACCIO

Niet gelukt een ticket te bemachtigen voor een Roma-wedstrijd? Niet getreurd. Dan is er altijd nog de wijk Testaccio, waar elk restaurant wel een foto an de muur heeft hangen van Francesco Totti die aan een pizza knabbelt in datzelfde restaurant. De sfeer tijdens wedstrijden van Roma is er zoals in Nederland tijdens een WK. Maar dan op z'n Italiaans. Hoogtepunt in de Roma-adoratie is restaurant Core de Roma. Vooraf reserveren is een must. Zeg even dat je de wedstrijd wilt zien, en de eigenaar zet je bord met eten zo neer op de tafel die het dichtst bij de tv staat. Specialiteit van het hui? Geen grap, de pizza.

Totti-restaurant
I GLADIATORI

Francesco Totti eet zijn pizza zelf trouwens het liefst in I Gladiatori aan de Via Pietro Romani 65, ten zuidwesten van de stad. Goede kans dat je ook Justin Kluivert en Rick Karsdorp tegenkomt, want Roma-spelers lopen er de deur plat. Misschien zijn ze daarvoor wel gaan kijken naar de reusachtige muurschildering vangend Totti op de Viaggio a Porta Metronia. Maradona-groot, maar de maker is geen Rembrandt. Ook in Rome geldt: in de stad zijn nog talloze kleinere fresco's van de stadslegende te vinden.

Local legend

In het pre-Totti-tijdperk aanbad heel Rome nog Giuseppe Giannini. Hij ws 'Il Principe' ('De Prins') omdat hij zo gracieus voetbalde op het middenveld. Inde jaren tachtig paradeerde hij in dat schitterende Roma-shirt met sponsor Barilla met zijn halflange, pikzwarte haren (toen nog wel) die zo mooi afstaken bij dat giallorosso.

Benevento

Stadio Ciro Vigorito

Bijkomen in slaapstadje
KNUS, MAAR BLIJ

Genoeg van de nogal intense tifosibeleving van de ultra's van Roma, Lazio en Napoli? Dan is Benevento een goed alternatief. Het rustige slaapstadje is goed te bereiken vanuit Rome en Napels. De tijd heeft er stilgestaan. Ook na het voetbalsprookje dat de club schreef in 2017 door plots te promoveren naar de Serie A.
Speelt Benevento, dan zit heel de stad in het kleine, grotendeels onoverdekte stadionnetje. Hoewel, zitten... Niet per se elke tribune beschikt over kuipstoeltjes. Maar wat geeft het als je net als de rest van de stad in een gemoedelijke supportersmars van het centrum naar het stadion trekt. Een kaartje koop je gewoon bij de sigarenboer. Want zo gaat dat nog in Benevento, bij de club waar lokale brandweermannen van vreugde hun helm in de lucht gooien na een doelpunt van de thuisclub.
Die supportersmars brengt je na afloop ook weer terug. Nip dan van een Strega Liquore (zacht maar bitterzoet) of proef een pasta met everzwijn voor een echte Benevento-beleving. Hoor dan ook de sterke verhalen aan over de behekste stad. Alles wat er er in Benevento misgaat, wordt eraan toegeschreven. 

Stadioncapaciteit: 12.847
Via Santa Colomba 121, Benevento
www.beneventocalcio.club

Off the pitch

Cult in optima forma
FROSINONE

Even ontspaOp ruim anderhalf uur van Rome ligt Frosinone, een kleine Serie A-club zoals er zo veel kleine clubs zin in Italië die promoveren om vervolgens weer snel in de vergetelheid te raken. Pak dus snel mee hoe Ronaldo en de zijnen zich bij Frosinone laven aan het gerenoveerde, kleine Stadion Benito Stirpe. Verweg van de pracht en praal van san Siro, wél een echte calcio-beleving. De aanhang is een van de fanatiekste in midden-Italië. Jammer wel dat de club niet meer speelt in Stadio Comunale Matusa, dat was pas echt cult. Met eromheen fans die op balkons konden meekijken op het veld. Voor de retrostadionliefhebber is Matusa zeker nog een bezoekje waard.

Paus Paulus
GAZZA IN ITALY

In Rome moeten ze nog wel eens denken aan de heerlijke jaren negentig, toen WK-ster en grappen-en-grollenspecialist Paul Gascoigne opeens voor Lazio ging spelen. Daar is nu een aardig boekje van: Gazza in Italy van Daniel, Storey. Anekdotisch opgeschreven met, hoe kan het ook anders, de onderbroekenlol die 'Gazza' uithaalde in Italië in de periode dat hij en Aron Winter voor Lazio speelden.

Giallorosso
RETRO ROMA

De shirtsponsorloze jaren van AS Roma zijn helaas weer voorbij, maar gelukkig is er nog de speciale retro-Roma-collectie van COPA. Als er één club is die zijn wereldwijde populariteit te danken heeft aan het shirt, dan is het Roma wel. COPA heeft, in samenwerking mét AS Roma, shirts waarmee je ook in Rome de blits kunt maken bij de fanatiekste leden van de curva's. Totti wordt daarbij zeker niet vergeten. Kijk wel even uit waar je loopt rond Stadio Olimpico as je zo'n shirt aanhebt. Lazio-fans hebben het niet zo op dat stukje giallorosso-textiel van je.

Drie weesgegroetjes en een bidprent
HEILIGE MARIA

In Rome zoek je als bezoeker uiteraard de pauselijke zegen. En waar kun je dat beter doen dan bij Gammarelli aan de Via di San Chiara, daar waar de clerus van het Vaticaan de kleding koopt. Voor twee tientjes tik je er fijne kousen van merinowol op de kop, net als die goede Franciscus.

GOUDEN TIP

Arno Kantelberg

"In Napels overnacht je uiteraard in Hotel Royal Continental aarde Via Partenope. Niet zozeer vanwege de luxe, maar omdat Ruud Krol er verbleef in zijn heerlijke jaren als 'Il Tulipano Azzurro' bij Napoli. 'Grande Rudi', 'Mister Eleganza', zette vanuit dit hotel in zijn oranje Citroën Pallas (daar was er maar één van in Napels, dus de meisjes wisten meteen wie er voorbijkwam) koers richting club Mela. Die club is er nog steeds (aan de Via dei Mille). Krol at voor wedstrijden steevast een halve kip en een penne arrabiata, maar jij gaat natuurlijk naar Pizzeria Brandi aan de Salita Santa Anna di Palazo. Dat werd de pizza margherita uitgevonden."

Vrienden van VanBastisch